---

امام هشتم (علیه السلام) در ضمن نامهاى براى مامون، گناهان كبیره را مىشمارد و یكى از گناهان كبیره را سرگرمى به آلات موسیقى معرفى مىفرماید.

---

عن یونس، قال: ساءلت الخراسانى (علیه السلام) عن الغناء و قلت:

ان العباسى ذكر عنك انك ترخص فى الغناء فقال: كذب الزندیق ما هكذا قلت له: ساءلتى عن الغناء، فقلت: ان رجلا اتى ابا جعفر فساءله عن الغناء فقال: یا فلان اذا میزالله بین الحق والباطل فاین یكون الغناء؟

قال: مع الباطل، فقال: قد حكمت. (1)

((یونس)) روایت كرده است كه از خراسانى (حضرت امام رضا (علیه السلام)) درباره غنا پرسیدم و گفتم یكى از عباسىها خیال كرده كه جنابعالى غنا را اجازه مىفرمایید!

حضرت فرمود: زندیق دروغ مىگوید! من چنین سخنى به او نگفتم كه غنا جایز است. حضرت براى یونس اصل ماجرا را چنین توضیح مىدهد كه آرى آن مرد عباسى آمد و از من درباره حكم غنا پرسید. به او گفتم، همانا مردى به حضور جد بزرگوارم، امام باقر (علیه السلام) رسید و از آن حضرت درباره غنا پرسش كرد. حضرت هم به او پاسخ داد: اگر خداوند بین حق و باطل جدایى بیندازد، پس (به نظر شما) غنا را در كدامین قسمت (در طرف حق یا در طرف باطل) قرار مىدهد. امام باقر (علیه السلام) هم متقابلا به او فرمود:

درست حكم كردى. حكم مساله همین است كه تو گفتى. پس غنا باطل است.

خداوند در قرآن مىفرماید:

ومن الناس من یشترى لهوالحدیث لیضل عن سبیل الله بغیر علم ویتخذها هزوا اولئك لهم عذاب مهین. (2)

((بعضى از مردم سخنان بیهوده را مىخرند تا مردم را از روى نادانى، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهى را به استهزا گیرند. براى آنان عذابى خواركننده است)).

در تفسیر آیه فوق، روایتى از امام هشتم (علیه السلام) رسیده است كه در آن، این آیه بر غنا و خوانندگى تطبیق شده است. (3)

امام هشتم (علیه السلام) در ضمن نامهاى براى مامون، گناهان كبیره را مىشمارد و یكى از گناهان كبیره را سرگرمى به آلات موسیقى معرفى مىفرماید. (4)

همچنین حضرت فرمود:

من نزه نفسه عن الغناء فان فى الجنة شجرة یاءمر الله عزوجل الریاح ان تحركها لها صوتا لهم یسمع بمثله ومن لم یتنزه عنه لم یسمعه. (5)

كسى كه از غنا دورى كند، در عوض درختى در بهشت هست كه خداوند دستور مىدهد كه باد آن را به حركت در آورد، نغمه خوش از آن درخت بهشتى بلند مىشود كه مانند آنرا تا به حال نشنیده است و كسى از غنا اجتناب نكند، آن صوت زیبا را نمىشنود.

در تعریف غنا از مشهور حكایت شده كه گفتهاند:

مد الصوت المشتمل على الترجیع المطرب. (6)

غنا یعنى كشیدن صوت به طورى كه شامل هم ترجیع چرخانیدن آواز در حلق و هم مطرب (صوت طرب آور) باشد.

به عبارت دیگر غنا عبارت است از كشیدن و چرخانیدن صدا در حلق به شكل و حالتى كه مناسب مجالس لهو و لعب باشد.

مرحوم امام خمینى (رحمة الله علیه) فرموده است:

فالاولى تعریف الغناء بانه صوت الانسان الذى له رقه وحسن ذاتى ولو فى الجملة وله شاءنیة ایجاد الطرب بتناسبه لمتعارب الناس. (7)

غنا عبارت از: صداى انسان به شكل لطیف و نازك كه حسن ذاتى دارد به طورى كه اقتضا و قدرت آن را دارد، در عموم مردم ایجاد طرب نماید.

---

1- وسائل الشیعه، باب 99، حدیث 13 - فروع كافى، جلد 2، ص 201، عیون اخبار الرضا، در نسخهاى آمده كه آن ملعون ((ابراهیمهاشم العباسى)) بوده، ص 187

2- سوره لقمان / آیه 6

3- تفسیر نور الثقلین، جلد 4، ص 1491

4- وسائل الشیعه، جلد 11، ص 261 (استماع الاوتار من الكبائر)

5- كافى، جلد 6، ص 434

6- مكاسب محرمه (شیخ الفقهاء والمجتهدین، شیخ مرتضى انصارى)، بحث غنا

7- مكاسب محرمه، امام خمینى، جلد 1، ص 202

بخش حریم رضوی

---

اصولا هیچ پشتیبان و تكیهگاهى همچون مشورت نیست. زیرا مشورت عین هدایت است. معمولا افرادى كه كارهاى خود را با مشورت انجام مىدهند، كمتر گرفتار لغزش مىشوند زیرا (بهره جستن از) عقلها و تجارب و دیدگاههاى دیگران، آنها را پخته و كم عیب مىگرداند و از لغزشهاى فاحش مصون مىدارد. به عكس كسانى كه گرفتار استبداد راى هستند و خود را از راهنمایى دیگران بىنیاز مىدانند، هرچند از نظر فكرى نیرومند باشند، غالبا گرفتار لغزش و اشتباه خواهند شد.

---

امام رضا میفرمایند:

الامام الرضا (علیه السلام) لما ذكر عنده ابوه - كان عقله لا توازى به العقول وربما شاور الاسود من سودانه، فقیل له: تشاور مثل هذا؟ فقال: ان الله تبارك وتعالى ربما فتح على لسانه. (1)

حسن بن جهم گوید: جمعى در خدمت امام رضا (علیه السلام) بودیم. ایشان یادى از پدر بزرگوارش نمود و فرمود با اینكه عقل او بر تمام مردم مزیت داشت و هیچ عقل با او برابرى نمىكرد، با این وصف در بسیارى از اوقات با یكى از غلامان سیاه پوست خود مشورت مىكرد.

به آن حضرت گفته شد: آیا با چنین كسى مشورت مىكنى؟!

در پاسخ فرمود: چه بسا خداى تبارك و تعالى مشكل را به زبان چنین شخصى برطرف كند. بسیارى اوقات درباره مزرعه یا باغ آن حضرت را راهنمایى مىكردند و آن حضرت به آن عمل مىنمود.

عن معمربن خلاد، قال: هلك مولى لابى الحسن الرضا (علیه السلام) یقال له سعد، فقال: ((اشر على برجل له فضل وامانة)) فقلت: انا اشیر علیك؟! فقال: شبه المغضب: ان رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم) كان یستشیر اصحابه ثم یعزم على ما یرید. (2)

((معمربن خلاد)) گوید: یكى از غلامان امام رضا (علیه السلام) به نام ((سهر)) وفات یافت. امام (علیه السلام) به معمر فرمود: شخص بافضیلت و امانتدارى را به من معرفى كن.

((معمر)) گوید: در پاسخ گفتم: من كسى را به شما معرفى كنم؟!

حضرت با حالت شبیه شخصى غضبناك فرمود: پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله و سلم) با یارانش مشورت مىكرد و بعد درباره آنچه كه مىخواست، تصمیم مىگرفت.

عن ابى الحسن الرضا (علیه السلام) عن ابائه عن على (علیهم السلام) قال: قال رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم) یا على لا تشاورن جبانا فانه یضیق علیك المخرج ولا تشاورن بخیلا فانه یقصر بك عن غایتك ولاتشاورن حریصا فانه یزین لك شرها (شرهما) واعلم ان الجبن والبخل والحرص غریزة یجمعها سوء الظن. (3)

((امام هشتم (علیه السلام) از پدارنش و ایشان از حضرت على (علیه السلام) روایت كردهاند: كه رسول اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم) خطاب به حضرت على (علیه السلام) فرمود: با فرد ترسو مشورت نكن، زیرا راه گشایش و آسانى امور را برایت تنگ مىكند و بدین وسیله تو را از انجام كارهاى مهم باز مىدارد، با فرد بخیل مشورت نكن، زیرا تو را از هدفت (كه كمك به دیگران است) باز مىدارد. با فرد حریص مشورت نكن، زیرا او براى جمع آورى ثروت یا كسب مقام، ستمگرى را در نظرت جلوه مىدهد. بدان كه ترس و بخل و حرص نهادهایى هستند كه ریشه آنها بدبینى به خداوند است.

عن على بن موسى الرضا (علیه السلام): عن ابیه عن ابائه عن رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم):

قال: ما من قوم كانت لهم مشورة فحضر معهم من اسمه محمد و (او حامد او محمود او) احمد فادخلوه فى مشورتهم الا خیرلهم. (4)

امام رضا (علیه السلام) فرمود: رسول اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم) فرموده است:

هر گروهى كه امورات خود را با مشورت اصلاح كنند و بین آن گروه نام ((محمد))، ((حامد)) و ((محمود))، ((احمد)) باشد، در صورتى كه گروه مشورت كننده به احترام این نام راى و نظر آنها را در تصمیم گیرى خود وارد نماید، سرانجام كارشان به خیر و موفقیت منتهى خواهد شد.

---

1- وسائل الشیعه، جلد 2، ص 208 - محاسن برقى، ص 602

2- محاسن برقى، ص 601

3- بحارالانوار، جلد 75، ص 99 - وسائل الشیعه، جلد 8، ص 429 - من لایحضره الفقیه، جلد 4، ص 409 - علل الشرایع، جلد 2، ص 246 - خصال، جلد 1، ص 102

4- عیون اخبار الرضا، جلد 2، ص 29 - تفسیر قرطبى، جلد 3، ص 1493 - بحارالانوار، جلد 75، ص 91 و 98 و 254

بخش حریم رضوی